თუ ყოფილი მეუღლე ალიმენტს არ იხდის, პირველ რიგში, შეგიძლიათ მიმართოთ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს და წარადგინოთ სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება. სწორედ ამ ეტაპიდან იწყება იძულებითი აღსრულების პროცესი. აღსრულების ეროვნული ბიურო უფლებამოსილია უზრუნველყოს გადაწყვეტილების ფაქტობრივი შესრულება და გამოიყენოს კანონით გათვალისწინებული მექანიზმები ალიმენტის გადახდის დასაძალებლად.

აღსრულების წარმოების ფარგლებში შესაძლებელია მოვალის ქონებრივი მდგომარეობის შესწავლა და მისი აქტივების მიმართ შესაბამისი ღონისძიებების გატარება. თუ ალიმენტის გადამხდელს სახელზე აქვს უძრავი ან მოძრავი ქონება, შესაძლებელია აღნიშნული ქონების დაყადაღება. თუ იგი დასაქმებულია და იღებს ხელფასს, შესაძლებელია თანხის პირდაპირი ჩამოჭრა მისი შემოსავლიდან. ასევე, კანონით გათვალისწინებულია სხვა იძულებითი ღონისძიებებიც, რომლებიც მიზნად ისახავს ბავშვის ინტერესების რეალურ დაცვას და სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებას.

მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ალიმენტის გადაუხდელობა მხოლოდ ფინანსური ვალდებულების შეუსრულებლობა არ არის. თუ დადგინდება, რომ ყოფილი მეუღლე განზრახ არიდებს თავს ალიმენტის გადახდას, მალავს შემოსავლებს, აფიქსირებს ქონებას სხვა პირებზე ან სხვა გზით აბრკოლებს აღსრულების პროცესს, შეიძლება დადგეს მისი სამართლებრივი პასუხისმგებლობის საკითხიც. ასეთ შემთხვევაში საქმეს უკვე უფრო სერიოზული სამართლებრივი შეფასება ეძლევა, რადგან ბავშვის რჩენის ვალდებულება სახელმწიფოს მიერ განსაკუთრებულად დაცულ ვალდებულებებს შორისაა.

პრაქტიკაში ხშირია შემთხვევა, როდესაც კრედიტორი მხარე მხოლოდ სასამართლოს გადაწყვეტილებით შემოიფარგლება და არ იყენებს აღსრულების მექანიზმს სრულად. სწორედ ამიტომ, მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ გადაწყვეტილების მიღება, არამედ მისი აღსრულების ბოლომდე მიყვანა. ბავშვის სასარგებლოდ დაკისრებული ალიმენტი არ არის ფორმალური ჩანაწერი - ეს არის შვილის კანონიერი უფლება და მშობლის პირდაპირი ვალდებულება.

თუ აღმოჩნდით სიტუაციაში, როდესაც ყოფილი მეუღლე ალიმენტს არ იხდის, დროული რეაგირება გადამწყვეტია. რაც უფრო სწრაფად დაიწყებთ აღსრულების პროცედურას, მით უფრო მაღალია შანსი, რომ დაკისრებული თანხა რეალურად იქნას ამოღებული. ასეთ საქმეებში განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს სწორი სამართლებრივი სტრატეგიის არჩევას, მოვალის ქონებრივი მდგომარეობის შეფასებას და ყველა შესაძლო აღსრულების მექანიზმის გამოყენებას.

საბოლოოდ, უნდა ითქვას, რომ ალიმენტის გადაუხდელობის შემთხვევაში საქართველოს სამართლებრივი სისტემა გაძლევთ რეალურ ინსტრუმენტებს შვილის ინტერესების დასაცავად. სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულება შესაძლებელია როგორც ქონების დაყადაღებით, ისე ხელფასიდან თანხის ამოჭრითა და სხვა იძულებითი ღონისძიებებით. ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ მოვალე განზრახ ეწინააღმდეგება ამ პროცესს, შესაძლოა დადგეს მისი სამართლებრივი პასუხისგების საკითხიც.

ალიმენტი არის ფინანსური უზრუნველყოფა, რომელიც მშობელს ეკისრება საკუთარი არასრულწლოვანი შვილის საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად. იგი მოიცავს ბავშვის ყოველდღიური ცხოვრებისათვის აუცილებელ ხარჯებს, როგორიცაა კვება, ტანსაცმელი, განათლება, სამედიცინო მომსახურება და სხვა საჭიროებები.

საქართველოს კანონმდებლობის მიხედვით, ბავშვის შენახვის ვალდებულება ეკისრება ორივე მშობელს, მიუხედავად იმისა, ცხოვრობენ თუ არა ისინი ერთად.

ვის ეკისრება ალიმენტის გადახდა

ალიმენტის გადახდის ვალდებულება ეკისრება იმ მშობელს, რომელიც არის შრომისუნარიანი და აქვს შემოსავლის მიღების შესაძლებლობა.

სასამართლო პრაქტიკაში განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა მშობლის ფინანსურ მდგომარეობას და დასაქმების ფაქტორს. როგორც წესი, ალიმენტის გადახ

როგორ ხდება ალიმენტის დაკისრება

თუ მშობლებს შორის შეთანხმება ვერ მიიღწევა, ალიმენტის დაკისრება ხდება სასამართლოს გზით.

სასამართლო გადაწყვეტილების მიღებისას ითვალისწინებს:

• ბავშვის საჭიროებებს

• მშობლების ფინანსურ მდგომარეობას

• ბავშვის ასაკსა და განვითარების პირობებს.

და ეკისრება იმ მშობელს, რომელიც ბავშვის ყოველდღიურ ცხოვრებაში უშუალოდ არ მონაწილეობს.

როგორ განისაზღვრება ალიმენტის ოდენობა

ალიმენტის ოდენობა ინდივიდუალურად განისაზღვრება და დამოკიდებულია რამდენიმე მნიშვნელოვან ფაქტორზე.

სასამართლო პრაქტიკაში ხშირად ალიმენტი შეადგენს მშობლის შემოსავლის დაახლოებით მეოთხედს ან მესამედს, თუმცა საბოლოო გადაწყვეტილება ყოველთვის ეფუძნება კონკრეტული საქმის გარემოებებს.

შესაძლებელია თუ არა ალიმენტის გაზრდა

თუ ბავშვის საჭიროებები გაიზარდა ან შეიცვალა მშობლის ფინანსური მდგომარეობა, შესაძლებელია სასამართლოს მიმართვა ალიმენტის ოდენობის გაზრდის მოთხოვნით.

ასეთი მოთხოვნა შეიძლება დაკმაყოფილდეს მაშინ, როდესაც დადასტურდება, რომ ადრე განსაზღვრული თანხა აღარ არის საკმარისი ბავშვის საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად.

რა უნდა გააკეთოთ თუ მხარე ალიმენტს არ იხდის?

თუ სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაკისრებული ალიმენტი არ გადაიხდება, შესაძლებელია მიმართოთ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს.

აღსრულების ბიურო უზრუნველყოფს სასამართლოს გადაწყვეტილების შესრულებას და საჭიროების შემთხვევაში ახორციელებს მოვალის ქონების მოძიებას, ანგარიშების დაყადაღებას და სხვა სამართლებრივ ღონისძიებებს.

ხშირად დასმული კითხვები (FAQ)

რამდენია ალიმენტი საქართველოში?
ალიმენტის ოდენობა განისაზღვრება ბავშვის საჭიროებებისა და მშობლის ფინანსური მდგომარეობის გათვალისწინებით.

შეიძლება თუ არა ალიმენტის გაზრდა?
დიახ, შესაძლებელია სასამართლოს გზით ალიმენტის გაზრდის მოთხოვნა.

ეკისრება თუ არა ალიმენტი მშობელს, რომელიც საზღვარგარეთ ცხოვრობს?
დიახ, ბავშვის ფინანსური უზრუნველყოფის ვალდებულება მშობელს ეკისრება

თუ გაქვთ კითხვები ალიმენტის დაკისრებასთან, ალიმენტის ოდენობასთან ან სასამართლო პროცესთან დაკავშირებით, შეგიძლიათ მიიღოთ პროფესიული იურიდიული კონსულტაცია.

ადმინისტრაციულ, სამოქალაქო საქმეთა და ბავშვთა უფლებებში სპეციალიზებული ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე დაგეხმარებათ ალიმენტთან დაკავშირებული სამართლებრივი საკითხების სწორად გადაწყვეტაში.

საადვოკატო ბიურო „ნაკაშიძე და პარტნიორები“

ოჯახური და ქონებრივი დავები ხშირად მოითხოვს სწრაფ და სწორ სამართლებრივ რეაგირებას. ქვემოთ გთავაზობთ აქტუალურ შეკითხვებზე პასუხებს კითხვა–პასუხის ფორმატში.

განქორწინებული ვარ და მიუხედავად სასამართლოს გადაწყვეტილებისა, შვილის ნახვის საშუალებას არ მაძლევენ. რა უნდა გავაკეთო?

პასუხი:
სასამართლოს გადაწყვეტილება სავალდებულოა შესასრულებლად. თუ მეორე მშობელი ხელს გიშლით, შეგიძლიათ მიმართოთ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს და ჩართოთ სოციალური სამსახური. მნიშვნელოვანია, რომ ბავშვის ძალით წაყვანა არ მოხდეს - ყველა ქმედება უნდა ემსახურებოდეს ბავშვის საუკეთესო ინტერესებს. საჭიროების შემთხვევაში, შესაძლებელია დამატებითი სამართლებრივი რეაგირება სასამართლოს გზით.

ავტოფარეხზე დაშენებული საცხოვრებელი ფართი გვაქვს, თუმცა აზომვითი ნახაზი არასწორია და მეზობელი არ თანხმდება გასწორებაზე. როგორ მოვიქცეთ?

პასუხი:
თუ შეთანხმება ვერ ხერხდება, შეგიძლიათ სასამართლოს მიმართოთ რეალური საზღვრების დადგენისა და საჯარო რეესტრის მონაცემების კორექტირების მოთხოვნით. ასეთ საქმეებში ინიშნება ექსპერტიზა, რომელიც ადგენს ფაქტობრივ მდგომარეობას.

წლებია ვცხოვრობ დაურეგისტრირებელ სახლში და არანაირი დოკუმენტი არ მაქვს. შემიძლია საკუთრების დაკანონება?

პასუხი:
თუ ქონებას ფლობდით 2007 წლამდე და ფლობა იყო უწყვეტი და კეთილსინდისიერი, შესაძლებელია რეგისტრაცია მფლობელობითი ხანდაზმულობის საფუძველზე. საჭიროა აზომვითი ნახაზი და შესაბამისი პროცედურების გავლა საჯარო რეესტრში.

კომლიდან ამოწერილი ვარ. მაქვს თუ არა წილის მოთხოვნის უფლება?

პასუხი:
როგორც წესი, კომლიდან ამოწერის შემთხვევაში წილის მოთხოვნის უფლება არ წარმოიშობა. თუმცა, თუ კომლის წევრი გარდაიცვალა 2019 წლის შემდეგ და თქვენ ხართ მისი კანონიერი მემკვიდრე, შეგიძლიათ ისარგებლოთ მემკვიდრეობის უფლებით.

ბინა მქონდა დაქირავებული ერთწლიანი ხელშეკრულებით, მაგრამ მესაკუთრე მეუბნება, რომ ბინა გაყიდა და უნდა დავცალო. რა ვადით შემიძლია დარჩენა?

პასუხი:
თუ ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, კანონით შეგიძლიათ ისარგებლოთ ერთთვიანი ვადით საცხოვრებლის მოსაძიებლად.

ვარ 50%-იანი თანამესაკუთრე, მაგრამ ვერ ვსარგებლობ ქონებით. მეორე მესაკუთრე გაყიდვაზეც უარს ამბობს. რა გამოსავალი მაქვს?

პასუხი:
შეგიძლიათ სასამართლოს მიმართოთ ქონების გაყოფის მოთხოვნით. თუ ნატურით გაყოფა შეუძლებელია (მაგალითად, ტექნიკური ან ეკონომიკური მიზეზების გამო), შესაძლებელია ქონების რეალიზაცია და თანხის განაწილება წილების შესაბამისად.

მშენებარე ბინა რეგისტრირებული მაქვს ჩემს სახელზე, მაგრამ კომპანიასთან დავის გამო ქონებას ყადაღა დაედო. შემიძლია მოვითხოვო მოხსნა?

პასუხი:
თუ განშლა შესრულებულია და რეგისტრირებული ხართ როგორც მომავალი მესაკუთრე, კომპანიის ვალდებულებებზე პასუხისმგებლობა არ გეკისრებათ. ყადაღის გასაჩივრება შესაძლებელია, თუმცა მნიშვნელოვანია ვადის დაცვა — განჩინების ჩაბარებიდან 5 დღის განმავლობაში.

დედა გარდამეცვალა, ჩემი ძმა არ თანხმდება სამკვიდროს გახსნაზე. რა უნდა გავაკეთო?

პასუხი:
გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში უნდა მიმართოთ ნოტარიუსს სამკვიდროს გახსნის მოთხოვნით. თქვენი ძმის უარი არ ზღუდავს თქვენს უფლებას, დროული მოქმედება კი აუცილებელია.

ჯერ ოფიციალურად არ განვქორწინებულვარ და მალე უნდა ვიმშობიარო. მინდა ბავშვი ჩემს გვარზე დარეგისტრირდეს. შესაძლებელია?

პასუხი:
თუ მშობიარობის დროს რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებით, ბავშვი დარეგისტრირდება მამის მონაცემებით. განქორწინების დასრულებამდე გვარის მინიჭება საჭიროებს მამის თანხმობას.

არასრულწლოვანი შვილი ფიქსირდება ბინის თანამესაკუთრედ. შეგვიძლია მისი გაყიდვა?

პასუხი:
არასრულწლოვნის საკუთრებაში არსებული ქონების გასხვისება შესაძლებელია მხოლოდ სასამართლოს თანხმობით და მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს ბავშვის საუკეთესო ინტერესებს ემსახურება.

კორპუსის პირველ სართულზე გახსნილმა ობიექტმა სუნი და დისკომფორტი გამოიწვია. რა უფლება გვაქვს?

პასუხი:
უნდა დადგინდეს, იცავს თუ არა ობიექტი ტექნიკურ და სანიტარულ ნორმებს. შეგიძლიათ მიმართოთ მერიის შესაბამის ზედამხედველობის სამსახურს.

მაქვს საბანკო ვალი, თუმცა ქონება ჩემს სახელზე არ ირიცხება. დედის ბინას ხომ არ შეექმნება საფრთხე?

პასუხი:
თუ თქვენი დედა არ არის სესხის თავდები და ბინა არ წარმოადგენს უზრუნველყოფის საგანს, მის საკუთრებას საფრთხე არ ემუქრება.

ერთ-ერთმა მოქალაქემ გაგვიზიარა გამოცდილება: „მე და მეუღლე განშორებულები ვართ. ბავშვი დედასთან ცხოვრობს, თუმცა ხშირად მისგან ცუდს ისმენს ჩემს შესახებ. მიუხედავად იმისა, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილებით მაქვს ბავშვის ნახვისა და დროებით სახლში წაყვანის უფლება, ამას ძალიან მიჭირს. მხოლოდ ერთხელ, სოციალური მუშაკის დახმარებით შევძელი შვილის ჩემთან წაყვანა. ბავშვი ამბობს, რომ დედა ხშირად უყვირის და ჩემთან ცხოვრება უნდა. მაინტერესებს, სასამართლო რამდენად გაითვალისწინებს ბავშვის სურვილს?“

ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე განმარტავს: „ბავშვის საცხოვრებელი ადგილის განსაზღვრისას სასამართლო ხელმძღვანელობს ბავშვის საუკეთესო ინტერესებით. განიხილება ყველა გარემოება - რომელ მშობელთან აქვს ბავშვს უფრო სტაბილური, უსაფრთხო და ჯანსაღი გარემო, რამდენად არის ადაპტირებული მიმდინარე საცხოვრებელ პირობებთან და როგორი ემოციური ბმა აქვს თითოეულ მშობელთან.“

ძალიან დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ბავშვის მოსაზრებას - თუ რომელ მშობელთან სურს მას ცხოვრება.
დღესდღეობით კანონმდებლობა აღარ აწესებს კონკრეტულ ასაკობრივ ზღვარს, რის შემდეგაც შეიძლება ბავშვის მოსმენა. მთავარია, რომ ბავშვი იყოს კომუნიკაბელური და შეძლოს საკუთარი სურვილის გამოთქმა.

სასამართლო ბავშვის მოსაზრებას აღიქვამს როგორც ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მტკიცებულებას, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ეს მოსაზრება ემყარება რეალურ ემოციურ მდგომარეობას და არა მშობელთა ზეწოლას.

რა უნდა იცოდეთ მშობლებმა?

1.ბავშვის ინტერესები ყოველთვის პრიორიტეტულია. სასამართლო არ იღებს გადაწყვეტილებას მხოლოდ მშობლების სურვილის საფუძველზე. მთავარი არის ბავშვის კეთილდღეობა.

2. ბავშვის მოსმენა შესაძლებელია ნებისმიერი ასაკიდან. თუ ბავშვი შეიძლება თავისი აზრის ფორმულირება და მშვიდად საუბარი, სასამართლო აუცილებლად მოისმენს მის პოზიციას.

3. სოციალური მუშაკის როლი გადამწყვეტია. ისინი აფასებენ ოჯახის გარემოს, მშობელთა ქცევას და ამ დასკვნით ეხმარებიან სასამართლოს ობიექტურ გადაწყვეტილებაში.

4. დამატებითი მტკიცებულებები მნიშვნელოვანია. მაგალითად: ფსიქოლოგის დასკვნა, სკოლიდან ინფორმაცია, ოჯახის გარემოს შეფასება და სხვა.

ბავშვის სურვილი სასამართლოსთვის უმნიშვნელო არაა - პირიქით, ის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ფაქტორია საცხოვრებელი ადგილის განსაზღვრისას. მთავარი ის არის, რომ გადაწყვეტილება ემსახურებოდეს ბავშვის მშვიდ ცხოვრებას, ემოციურ სტაბილურობას და დაცულ გარემოს.

შეკითხვა: „მე და ჩემი ყოფილი მეუღლე ოფიციალურად განვქორწინდით. სასამართლომ დააკისრა შვილისთვის ალიმენტი, მაგრამ არ იხდის. რა შეიძლება გავაკეთო?“

პასუხი: თუ ალიმენტი დაკისრებულია სასამართლოს მიერ და მაინც არ იხდება, პირველ რიგში მიმართეთ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს და წარადგინეთ სააღსრულებო დოკუმენტი. ბიურო უფლებამოსილია გამოიყენოს იძულებითი ზომები: ქონებაზე ყადაღა, ანგარიშებისა და ხელფასის დაქვითვა, ქონების რეალიზაცია და მოვალის მონაცემების შეტანა მოვალეთა რეესტრში. დაჟინებული თავიდან არიდებისას შესაძლოა დადგეს სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის საკითხიც სასამართლო გადაწყვეტილების შეუსრულებლობაზე.

რას ნიშნავს ალიმენტის ვალდებულება? საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, მშობლებს ევალებათ არასრულწლოვანი (და საჭიროების შემთხვევაში შრომისუუნარო) შვილების სარჩენად უზრუნველყოფა; ოდენობას სასამართლო განსაზღვრავს თითოეულ საქმეში ინდივიდუალურად.

ადმინისტრაციულ, სამოქალაქო საქმეებსა და ბავშვთა უფლებებში სპეციალიზებული ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე , განმარტავს რომ პრაქტიკაში, გამონაკლისად, შესაძლებელია „წარსული დროის“ ალიმენტის დაკისრებაც ბოლო 3 წლის მონაკვეთში, როცა დადასტურებულია, რომ გადამხდელი თავს არიდებდა გადახდას.

რა იძულებით ზომები გამოიყენება პირის მიმართ ვინც ალიმენტს არ იხდის?

ხელფასიდან დაქვითვა: მოვალის დამსაქმებლის გავლით რეგულარული ჩამოჭრა.

ბანკებისა და ქონების დაყადაღება: უძრავ/მოძრავ ქონებაზე ყადაღის დადება და საჭიროებისამებრ რეალიზაცია

მოვალეთა რეესტრი: მოვალის მონაცემების შეტანა საჯარო სიაში .

იმ შემთხვევაში როდესაც პირი/მოვალე ალიმენტს შეგნებულად არ იხდის სამართლოსგადაწყვეტილების შეუსრულებლობა ან შესრულებისთვის ხელის შეშლა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 381-ე მუხლით ისჯება. ანუ, თუ მოვალი განზრახ არ ასრულებს ალიმენტს, შესაძლებელია სისხლისსამართლებრივი მექანიზმის ამოქმედება (როგორც უკიდურესი ბერკეტი).

გჭირდებათ ინდივიდუალური დახმარება? დაგვიკავშირდით ახლავე!

ბევრი მშობელი, განქორწინების შემდეგ, ვერ ახერხებს ან განზრახ არ იხდის სასამართლოს მიერ დაკისრებულ ალიმენტს, რაც პირდაპირ არღვევს ბავშვის უფლებებს და საფრთხეს უქმნის მის კეთილდღეობას.

თუ სასამართლომ უკვე დაადგინა ალიმენტის გადახდის ვალდებულება და მეორე მხარე არ ასრულებს მას, თქვენ გაქვთ სრული უფლება მიმართოთ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს.
ამისთვის საჭიროა სასამართლოს გადაწყვეტილების ასლის წარდგენა, რის შემდეგაც ბიურო იწყებს აღსრულების წარმოებას.

აღსრულების ბიუროს შეუძლია:

• მოხდეს გადამხდელის ქონების დაყადაღება,

• მისი ხელფასიდან თანხის ჩამოჭრა,

• ან სხვა იძულებითი ღონისძიებების გატარება.

ეს ნიშნავს, რომ კანონი თქვენს მხარესაა, თუმცა აუცილებელია დოკუმენტურად და დროულად იმოქმედოთ.

თუ თქვენი ყოფილი მეუღლე განზრახ არ იხდის ალიმენტს, მიუხედავად სასამართლოს გადაწყვეტილებისა, საქმე შეიძლება გადავიდეს სამართლებრივი პასუხისმგებლობის სფეროში.
საქართველოს კანონმდებლობა ითვალისწინებს სანქციებს იმ პირების მიმართ, რომლებიც სისტემურად არღვევენ შვილზე ზრუნვის ვალდებულებას.

ეს შეიძლება მოიცავდეს:

• ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას,

• სისხლისსამართლებრივ დევნას,

• ან გარკვეული უფლებების შეზღუდვას (მაგალითად, საზღვარგარეთ გასვლის აკრძალვა).

ალიმენტის გადაუხდელობა არ არის მხოლოდ ფინანსური საკითხი — ეს არის ბავშვის უფლებების დარღვევა.
კანონი თქვენს მხარესაა, საჭიროა მხოლოდ მისი სწორად გამოყენება.
ნათია ნაკაშიძე გირჩევთ:
ა) იმოქმედეთ სამართლებრივად,
ბ) შეინარჩუნეთ დოკუმენტური მტკიცებულებები,
გ) და არ მისცეთ შანსი პასუხისმგებლობის თავიდან აცილებას.

გამოიყენეთ თქვენი უფლება — დაიცავით შვილის მომავალი დღესვე!

1. როგორ გადავიფორმო გარდაცვლილი ოჯახის წევრის მანქანა?
მემკვიდრეობის მიღებისთვის საჭიროა მიმართოთ ნოტარიუსს და გახსნათ მემკვიდრეობის საქმე 6 თვის განმავლობაში. თუ ეს ვადა გასულია, აუცილებელია სასამართლოს გზით დაადგინოთ მემკვიდრეობის უფლება. მანქანის გადაფორმება მოხდება შესაბამისი საბუთების წარდგენის შემდეგ მემკვიდრეობის მოწმობა, სავალდებულო იდენტიფიკაციისა და ტექნპასპორტის საფუძველზე.

2. დამიყადაღეს ანგარიშები და ხელფასის 50%-ს მიჭრიან –შემიძლია დავიკავო ნაკლები?
შეგიძლიათ მიმართოთ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს და წარადგინოთ განცხადება მატერიალური მდგომარეობის დასაბუთებით. აუცილებლად დაურთეთ შემოსავლის და ხარჯების დამადასტურებელი დოკუმენტები. საბოლოო სიტყვა კრედიტორს ეკუთვნის, მაგრამ პრაქტიკაში ხშირად ხდება დაქვითვის შემცირება.

3. შპს აღარ ფუნქციონირებს, მაგრამ რეგისტრაციიდან არ არის მოხსნილი, რა გავაკეთო?
საჭიროა ლიკვიდაციის პროცედურის დაწყება: განცხადების შეტანა რეესტრში, ბოლო დეკლარაციების წარდგენა, ქონების ინვენტარიზაცია და საბანკო ანგარიშების დახურვა. პროცესი ხანგრძლივია და ხშირ შემთხვევაში იურისტის დახმარება საჭირო ხდება.

4. ბინა გაიყიდა შვილის სახელზე, მშობლები ქუჩაში რჩებიან შეიძლება რამე გაკეთდეს?
თუ შვილმა გაყიდა მის სახელზე რეგისტრირებული ქონება, ახალი მფლობელი ითვლება კეთილსინდისიერ შემძენად და აქვს უფლება გამოსახლოს ყოფილი მესაკუთრე. მხოლოდ სასამართლოში შესაძლებელია დავის გაჭიანურება, თუმცა საბოლოოდ ბინას მაინც ახალი მფლობელი მიიღებს.

5. ბანკში მაქვს ოვერდრაფტი, მხოლოდ პროცენტს ვიხდი და ძირი არ იფარება, რა გავაკეთო?
ოვერდრაფტი განსხვავდება ჩვეულებრივი სესხისგან, სანამ მთლიანად არ დაფარავთ თანხას, პროცენტები არ შეწყდება. გამოსავალია არსებული ოვერდრაფტის სრულად დაფარვა და შემდეგ ჩვეულებრივ სესხზე გადასვლა.

6. ვიყიდე ბინა, მაგრამ მდგმური არ გადის და ხელშეკრულებაც არ აქვს. როგორ მოვიქცე?
მიუხედავად იმისა, რომ წერილობითი ხელშეკრულება არ არსებობს, თქვენ, როგორც ახალი მესაკუთრე, შეგიძლიათ სასამართლოს მიმართოთ სარჩელით უკანონო მფლობელობიდან გამოთავისუფლების მოთხოვნით. სხვა კანონიერ გზას კანონი არ იძლევა.

7. ოჯახის წევრი დაკავებულია, მისი ვალი კი რჩება, შეიძლება ვინმემ გადაიხადოს?
დაკავება არ ათავისუფლებს პიროვნებას ვალდებულებებისგან. ვალი შეიძლება იძულებით აღსრულდეს და თუ რაიმე ქონება აქვს მისი სახელზე, ეს ქონება გამოიყენება დავალიანების დასაფარად. ოჯახის წევრებს ვალდებულება მხოლოდ იმ შემთხვევაში ეკისრებათ, თუ ისინი თანამსესხებლები არიან.

8. შვილთან ურთიერთობას მიშლიან, რას ვქნა?
მშობელს არ აქვს უფლება ბავშვი მეორე მშობელთან კონტაქტზე არ გაუშვას. თუ თქვენთან ურთიერთობას შვილს მეუღლე უშლის, შეგიძლიათ სასამართლოს მიმართოთ ბავშვისთან ურთიერთობის წესის განსაზღვრის მოთხოვნით.

9. მემკვიდრეობის ვადა გადამიცდა, როგორ დავამტკიცო უფლება?
მემკვიდრეობის 6-თვიანი ვადის შემდეგ საჭიროა სასამართლოს მიმართოთ. პროცესი ინდივიდუალურია და შეიძლება თვეები ან წლები გაგრძელდეს. სახელმწიფო ბაჟი 100 ლარია, ხოლო ადვოკატის მომსახურების ღირებულება შეთანხმებით განისაზღვრება.

10. მიწა ბანკში იპოთეკით მაქვს ჩადებული, შეუძლია თუ არა ბანკს სხვა ქონების გაყიდვა?
თუ ხელშეკრულებაში წერია, რომ პასუხისმგებლობა შემოიფარგლება მხოლოდ იპოთეკის საგნით, ბანკი ვერ გასცდება მიწას. თუმცა, თუ მსგავსი შეზღუდვა არ არსებობს და იპოთეკით დატვირთული ქონების გაყიდვა ვალს ვერ ფარავს, ბანკს შეუძლია სხვა ქონებაზეც გადაიტანოს მოთხოვნა.

11. შემიძლია თუ არა დავიმტკიცო წინაპრის მიერ მიტოვებული მიწა?
ამას სჭირდება დეტალური შესწავლა, ვინ იყო მითითებული ძველ საკომლო ჩანაწერებში, ცოცხალია თუ არა მემკვიდრე, და ფაქტობრივად თუ ხდებოდა მიწის გამოყენება. მხოლოდ ამის შემდეგ შეიძლება შეფასდეს, რეალური შანსია თუ არა საკუთრების აღიარებაზე სასამართლოში წარმატების მიღწევა.

ქორწინება არის როგორც ორი ადამიანის ნებაყოფლობითი კავშირი ოჯახის შექმნის მიზნით. იგი იურიდიულ ძალას მხოლოდ იმ შემთხვევაში იძენს, თუ რეგისტრირებულია სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოში ან იუსტიციის სახლის ფილიალში. რეგისტრაცია აუცილებელია, რადგან მხოლოდ ამ გზით ვლინდება მეუღლეთა ნება კანონით განსაზღვრულ წესით.

ქორწინების რეგისტრაციისას საქართველოს კანონმდებლობა რამდენიმე ძირითად მოთხოვნას ითვალისწინებს:

1) საქორწინო ასაკი - კანონის მიხედვით, სრულწლოვანება აუცილებელი წინაპირობაა.

2) ურთიერთ თანხმობა - ქორწინება ნებაყოფლობით უნდა დაიდოს.

3) დამაბრკოლებელი გარემოებების არარსებობა - მაგალითად, უკვე არსებული ქორწინება, ახლო ნათესაური კავშირი და სხვა.

თუ ერთ-ერთი მხარე უცხო ქვეყნის მოქალაქეა, აუცილებელია მისი საქართველოში კანონიერად ყოფნა. რეგისტრაცია ხორციელდება ორი მოწმესთან ერთად, თუმცა ჩვენი საადვოკატო ბიურო კლიენტებს სთავაზობს მოწმის სერვისს, რაც პროცედურას ამარტივებს.

ქორწინება შეიძლება დარეგისტრირდეს იუსტიციის სახლში, საზოგადოებრივ ცენტრში ან სააგენტოს ტერიტორიულ სამსახურებში. ასევე, სურვილის შემთხვევაში შესაძლებელია რეგისტრაციის ჩატარება სხვა ლოკაციაზეც.
ქორწინების რეგისტრაცია უფასოა სპეციალური სარიტუალო მომსახურების გარეშე, თუმცა დამატებითი სერვისების შემთხვევაში ფასები განსხვავდება.

ქორწინების შეწყვეტა: საქართველოს კანონმდებლობით ქორწინება წყდება სამი გზით:

ა) მეუღლის გარდაცვალება;

ბ) მეუღლის გარდაცვლილად გამოცხადება;

გ) განქორწინება;

ყველაზე გავრცელებული ფორმაა განქორწინება, რომელიც შეიძლება განხორციელდეს სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის ორგანოში ან სასამართლოში. თუ მეუღლეებს შორის არსებობს დავა - პროცესი მხოლოდ სასამართლოს გზით მიმდინარეობს.

განქორწინება შესაძლებელია როგორც მეუღლეთა ერთობლივი განცხადებით, ასევე ერთ-ერთი მეუღლის მიერ. მეორე შემთხვევაში საჭიროა შესაბამისი სასამართლო გადაწყვეტილება (მაგალითად, უგზო-უკვლოდ დაკარგულად ცნობა, თავისუფლების აღკვეთის განაჩენი და სხვ.).

რა დოკუმენტებია საჭირო განქორწინებისთვის როდესაც ორივე მხარე თანახმაა?

ა) ერთობლივი განცხადება;

ბ) ორივე მეუღლის პირადობის მოწმობა;

გ) ქორწინების მოწმობა.

გაითველისწინეთ! თუ ერთ-ერთი მეუღლე ცალმხრივად ითხოვს განქორწინებას, დამატებით საჭიროა სასამართლოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.

განქორწინებისას მეუღლეთა მიერ ქორწინების პერიოდში შეძენილი ქონება თანაბრად იყოფა. გამონაკლისია:

ა) ქონება, რომელიც ეკუთვნოდა ქორწინებამდე;

ბ) მემკვიდრეობით ან ჩუქებით მიღებული ქონება;

გ) პირადი მოხმარების ნივთები (ძვირფასეულობის გარდა);

დ) პროფესიული საქმიანობისთვის საჭირო ნივთები.

მნიშვნელოვანია, რომ საერთო ქონების გაყოფის მოთხოვნის წარდგენა მხოლოდ სამი წლის განმავლობაშია შესაძლებელი განქორწინების შემდეგ.

განქორწინებისას ხშირად იჩენს თავს დავა არასრულწლოვან ბავშვებზე. თუ მშობლები ვერ თანხმდებიან, ვინ დარჩება ბავშვთან, სასამართლო გადაწყვეტილებას ბავშვის საუკეთესო ინტერესებიდან გამომდინარე იღებს.

ალიმენტის ოდენობა განისაზღვრება ან შეთანხმებით, ან სასამართლოს გზით, ბავშვის საჭიროებებისა და მშობლის მატერიალური შესაძლებლობების გათვალისწინებით.

პასუხი: კანონმდებლობით იპოთეკით დატვირთული ბინის შვილზე ჩუქება დასაშვებია, თუმცა მნიშვნელოვანია გაითვალისწინოთ, რომ ქონებას გაჰყვება არსებული ფინანსური ვალდებულებაც და იპოთეკური ვალდებულების შესრულება კვლავ აუცილებელი იქნება.

შეკითხვა: სააღსრულებო ორგანომ დააყადაღა ჩემი საბანკო ანგარიშები და ხელფასიდან მიქვითავს 50%-ს, რის გამოც არ მრჩება საკმარისი თანხა თავის სარჩენად. ვარ მარტოხელა მშობელი, როგორ შეიძლება შევამცირო ჩამოსაჭრელი თანხის მოცულობა?

პასუხი: თუ თქვენ წინააღმდეგ მიიღეს დაუსწრებელი სასამართლო გადაწყვეტილება, მისი გასაჩივრება შესაძლებელია, თუ არსებობს ახალი გარემოებები ან არგუმენტები, რაც საჩივრის საფუძველი გახდება. აღსრულების ეტაპზე შეგიძლიათ მიმართოთ ეროვნულ აღსრულების ბიუროს შესაბამისი განცხადებით, სადაც ახსნით თქვენს ფინანსურ მდგომარეობას. აუცილებელია წარადგინოთ შესაბამისი მტკიცებულებები, თუმცა ამ შემთხვევაში საბოლოო გადაწყვეტილება დამოკიდებული იქნება კრედიტორის თანხმობაზე.

შეკითხვა: როგორ გავაუქმო რეგისტრაცია შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაზე, რომელიც დიდი ხანია არ ფუნქციონირებს?

პასუხი: შპს-ის გაუქმება ხდება მისი ლიკვიდაციის გზით, რაც გულისხმობს ქონების ინვენტარიზაციას, საგადასახადო დეკლარაციის წარდგენას, საბანკო ანგარიშების დახურვას და რეესტრში შესაბამისი განაცხადის შეტანას. შესაძლოა, დაგჭირდეთ იურისტის დახმარება, რადგან პროცესი საკმაოდ კომპლექსურია.

შეკითხვა: შვილმა გაყიდა მის სახელზე გაფორმებული ქონება და ახლა ახალი მფლობელი ბინიდან ითხოვს ჩემი მოხუცი მშობლების გამოსახლებას. რა სამართლებრივი შესაძლებლობები არსებობს?

პასუხი: როდესაც საკუთრება კანონის სრული დაცვით იყიდება, ახალი მესაკუთრის უფლებაა მოითხოვოს ქონების დაცლა. არსებული ვითარებიდან გამომდინარე, თქვენი მშობლების გამოსახლების პროცესი შესაძლოა გახანგრძლივდეს სასამართლო დავის გზით, თუმცა საბოლოო გადაწყვეტილება დიდი ალბათობით იქნება ახალი მესაკუთრის სასარგებლოდ.

შეკითხვა: ბანკში მაქვს აღებული ოვერდრაფტის ტიპის სესხი, რომელიც მხოლოდ პროცენტის გადახდით არ იფარება. როგორ გადავიდე ჩვეულებრივ საპენსიო სესხზე?

პასუხი: ოვერდრაფტის შემთხვევაში აუცილებელია სესხის ძირის სრულად დაფარვა. სანამ ძირი არ იქნება გადახდილი, პროცენტის გადახდა არ დასრულდება. შესაბამისად, საჭიროა სესხის სრული დაფარვა.

შეკითხვა: შევიძინე ბინა, რომელიც გაქირავებული იყო ხელშეკრულების გარეშე, მაგრამ ამჟამინდელი მცხოვრები უარს ამბობს გასვლაზე. როგორ მოვიქცე?

პასუხი: ამ შემთხვევაში, სამართლებრივი გამოსავალი არის სასამართლოსთვის მიმართვა ნივთის უკანონო მფლობელობის შეწყვეტისა და პირის გამოსახლების მიზნით.

შეკითხვა: პირი, რომელსაც ბანკის ვალდებულება აქვს, დაკავებულია და მისი ოჯახი ვერ ახერხებს სესხის გადახდას. რა სამართლებრივი შედეგები დადგება?

პასუხი: პირის დაკავება არ აუქმებს ფინანსურ ვალდებულებას. ბანკს შეუძლია გამოიყენოს არსებული სამართლებრივი მექანიზმები ვალდებულების იძულებითი აღსრულების მიზნით.

შეკითხვა: ყოფილი მეუღლე არ მაძლევს ბავშვის ნახვის საშუალებას, მიუხედავად იმისა, რომ ალიმენტს ვიხდი. როგორ მოვიქცე?

პასუხი: მშობელს არ აქვს უფლება ხელი შეუშალოს მეორე მშობელს ბავშვის ნახვაში. სასამართლოს გზით შეგიძლიათ მოითხოვოთ ბავშვის ნახვის გრაფიკის განსაზღვრა.

შეკითხვა: სამკვიდროს მიღების 6-თვიანი ვადა გამოვტოვე, როგორ მივიღო ქონება სასამართლოს გზით და რა თანხები დამჭირდება?

პასუხი: სამკვიდროს მიღების საკითხზე სასამართლო გადაწყვეტილების მისაღებად უნდა გადაიხადოთ სახელმწიფო ბაჟი 100 ლარის ოდენობით. იურიდიული მომსახურების ღირებულება კი ინდივიდუალურია.

შეკითხვა: იპოთეკით დატვირთული მიწის ნაკვეთით უზრუნველყოფილი სესხის გადაუხდელობის შემთხვევაში, შეუძლია თუ არა ბანკს სხვა ქონების გაყიდვა?

პასუხი: ეს დამოკიდებულია სესხის ხელშეკრულების პირობებზე. თუ ხელშეკრულებით გათვალისწინებულია, რომ პასუხისმგებლობა მხოლოდ იპოთეკით შემოიფარგლება, სხვა ქონება არ ექვემდებარება რეალიზაციას. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ბანკს ამის უფლება ექნება.

შეკითხვა: როგორ დავიმტკიცო წინაპრების მიტოვებული მიწის ნაკვეთი?

პასუხი: ამისათვის აუცილებელია კონკრეტული მტკიცებულებების, მათ შორის საკომლო ჩანაწერების, არსებობა და სხვა გარემოებების შეფასება. შესაძლებელია საქმის სასამართლოში განხილვაც.

შეკითხვა: ავტომობილზე არსებული სესხის გადაუხდელობის გამო საქმე გადაეცა სააღსრულებო ორგანოს, ვეღარ ვფარავ ვალდებულებას, როგორ მოვიქცე?

პასუხი: ამ შემთხვევაში კრედიტორთან მოლაპარაკების გზით უნდა სცადოთ ვალდებულების გადანაწილება, თუმცა კრედიტორს იურიდიულად არ ევალება თქვენს მოთხოვნაზე თანხმობა.

შეკითხვა: გარდაცვლილი პირის ავტომობილის მემკვიდრეობით გადაცემისთვის რა პროცედურები არსებობს?

პასუხი: გარდაცვალებიდან 6 თვეში მემკვიდრემ უნდა მიმართოს ნოტარიუსს სამკვიდროს მისაღებად. თუ ვადა გამოტოვებულია, საჭიროა სასამართლოს გზით ქონების ფაქტობრივი ფლობის დამტკიცება, რის შემდეგაც ნოტარიუსი გასცემს შესაბამის სამკვიდრო მოწმობას.

გლობალიზაციის ეპოქაში, როდესაც ადამიანები ხშირად ცხოვრობენ სხვადასხვა ქვეყნებში ან რეგიონებში, ოჯახური სამართლის სფეროში დისტანციური და მოქნილი გადაწყვეტილებების მიღება განსაკუთრებით აქტუალურია. ერთ-ერთი ასეთი საკითხი არის დისტანციური განქორწინება, რომელიც აძლევს წყვილებს საშუალებას განქორწინდნენ ფიზიკური ჩამოსვლის გარეშე.

საქართველოს სამართლებრივი სისტემის ფარგლებში, განქორწინება შესაძლებელია ორი ძირითადი გზით: ნებაყოფლობითი რეგისტრაცია იუსტიციის სახლში ან სასამართლო წესით. თუმცა, როდესაც ორივე ან ერთი მხარე არ იმყოფება საქართველოში, დისტანციური განქორწინების პროცედურა ხდება საჭირო.

როდესაც მხარეები ფიზიკურად არ იმყოფებიან საქართველოში, მათ შეუძლიათ ადვოკატის სახელზე მოამზადონ მინდობილობა, რომელიც უზრუნველყოფს უფლებების დაცვის და პროცედურის წარმოების სრულყოფილად შესრულებას. ადვოკატის მეშვეობით, განქორწინების რეგისტრაცია შესაძლებელია იუსტიციის სახლში, თუკი ორივე მხარე თანახმაა ან სასამართლო წესით, თუ ერთი მხარე უარს ამბობს.

თუ ორივე მხარე თანახმაა განქორწინებაზე და მათ აქვთ შესაბამისი მინდობილობა, პროცედურა იუსტიციის სახლში შეიძლება დასრულდეს სულ რაღაც 6 სამუშაო დღეში. ეს აძლევს წყვილებს სწრაფ და ეფექტურ გადაწყვეტას, რომელიც მორგებულია მათ საჭიროებებზე.

დისტანციური განქორწინების პროცედურა წარმოადგენს ეფექტურ და თანამედროვე გამოსავალს იმ წყვილებისთვის, რომლებიც ცხოვრობენ სხვადასხვა ქვეყნებში. მისი მეშვეობით შესაძლებელია განქორწინების საკითხის სწრაფად და მარტივად მოგვარება მინდობილობის საშუალებით, რაც უზრუნველყოფს როგორც დროის, ასევე რესურსების დაზოგვას.