ვეფხისტყაოსანი სპექტაკლი, რობერტ სტურუა - დაირღვა თუ არა კანონი და აქვს თუ არა მაყურებელს თანხის დაბრუნების უფლება?

რობერტ სტურუას მიერ დადგმულმა „ვეფხისტყაოსანმა“ საზოგადოებაში გამოიწვია ფართო დისკუსია, რომელმაც კულტურული სივრციდან გადაინაცვლა სამართლებრივ შეფასებაში. საკითხის არსი მდგომარეობს ერთ მთავარ კითხვაში შეესაბამებოდა თუ არა სპექტაკლის შინაარსი მისთვის მინიჭებულ 7+ ასაკობრივ მარკირებას და, შესაბამისად, დაირღვა თუ არა მომხმარებლისა და ბავშვის უფლებები.

რუსთაველის ეროვნულ თეატრში შედგა რობერტ სტურუას მიერ დადგმული სპექტაკლის „ვეფხისტყაოსანი“, პირველი ნაწილის („ამბავი როსტევან არაბთა მეფისა“) პრემიერა. ინსცენირების ავტორი და რეჟისორია თავად რობერტ სტურუა, ხოლო სცენოგრაფიულ გადაწყვეტაზე იმუშავეს ანა ნინუამ და რეჟისორმა. სცენის სივრცის ფორმირებაში მონაწილეობდნენ მერაბ მერაბიშვილი და ტიტე ჯალაღონია, გამოყენებულია ასევე მირონ შველიძის ვიზუალური ელემენტები. მუსიკალური გაფორმება ეკუთვნის სვიმონ ჯანგულაშვილსა და რობერტ სტურუას, ქორეოგრაფიული ნაწილი კი შექმნილია კოტე ფურცელაძის მიერ. რეჟისორის თანაშემწეა თეა მარგველაშვილი. წარმოდგენაში მონაწილეობენ ბუკა თოლორდავა, ირაკლი კერესელიძე, ბექა მეძმარიაშვილი, ქეთი სვანაძე, დავით უფლისაშვილი, ლევან ხურცია, ლაშა ჯუხარაშვილი და სხვა მსახიობები.

რატომ არის „ვეფხისტყაოსანი“ ჩვეულებრივ სპექტაკლზე უფრო მგრძნობიარე სამართლებრივი თემა?

„ვეფხისტყაოსანი“ ქართველებისთვის უბრალოდ ლიტერატურული ძეგლი არ არის. UNESCO-ს „Memory of the World“ რეესტრში შეტანილი შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსნის“ ხელნაწერთა კოლექცია აღიარებულია, როგორც ქართული, აღმოსავლური და ევროპული კულტურული ტრადიციების უნიკალური სინთეზი, რომელიც უკავშირდება სიყვარულის, მეგობრობის, თანასწორობისა და თავისუფლების იდეებს. სწორედ ამიტომ, „ვეფხისტყაოსანი“ საქართველოს კულტურულ ცნობიერებაში არსებობს არა როგორც ერთი ტექსტი, არამედ როგორც ღირებულებითი და ეროვნული სიმბოლო, რომელიც აერთიანებს ისტორიულ მეხსიერებასა და ეთიკურ მოდელს.

ამ კონტექსტში, როდესაც ასეთი სახელწოდებით დადგმულ სპექტაკლს ენიჭება ასაკობრივი მარკირება7+, აღნიშნული აღარ შეიძლება შეფასდეს მხოლოდ ტექნიკურ აღწერად. ეს არის საზოგადოებრივი ნდობის მატარებელი სამართლებრივი სიგნალი, რომელიც მაყურებლის, განსაკუთრებით მშობლისა და პედაგოგის მხრიდან აღიქმება როგორც წინასწარი გარანტია, რომ წარმოდგენის შინაარსი ასაკობრივად თავსებადია და არ შეიცავს ისეთ ელემენტებს, რომლებიც შეიძლება საზიანო იყოს ბავშვისთვის. სწორედ ამიტომ, „ვეფხისტყაოსნის“ მსგავსი სიმბოლური მნიშვნელობის მქონე ნაწარმოების შემთხვევაში, ასაკობრივი მარკირების სიზუსტე გარდაიქმნება არა ფორმალურ ვალდებულებად, არამედ მაღალი ხარისხის პასუხისმგებლობად.

შესაბამისად, როდესაც კულტურულად და ეროვნულად დატვირთული ტექსტის სახელით შექმნილ წარმოდგენას მიენიჭება 7+ კატეგორია, ეს ქმნის განსაკუთრებულ სამართლებრივ მოლოდინს: რომ შინაარსი არა მხოლოდ ფორმალურად, არამედ შინაარსობრივადაც შეესაბამება ამ ნიშნულს. ამგვარ პირობებში, ასაკობრივი მარკირება ფუნქციონირებს, როგორც ნდობისა და პასუხისმგებლობის ერთობლივი მექანიზმი, რომლის დარღვევაც შეიძლება შეფასდეს არა მხოლოდ ესთეტიკური დისკუსიის, არამედ სამართლებრივი შეფასების საგნად.

არის თუ არა 7+ რეკომენდაცია თუ სამართლებრივი ვალდებულება?

7+ არ არის მხოლოდ რეკომენდაცია. საქართველოს კანონის „მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ მიხედვით:

მუხლი 5 ავალდებულებს მოვაჭრეს მიაწოდოს მომხმარებელს ზუსტი და სრული ინფორმაცია;

მუხლი 24 და 26 კრძალავს უსამართლო და შეცდომაში შემყვან კომერციულ პრაქტიკას.

შესაბამისად, ასაკობრივი მარკირება წარმოადგენს მომსახურების არსებით მახასიათებელს, რომლის არაზუსტობა შეიძლება შეფასდეს როგორც მომხმარებლის შეცდომაში შეყვანა.

რას ამბობს ბავშვის უფლებათა კოდექსი ასეთ შემთხვევაზე?

ბავშვის უფლებათა კოდექსი ადგენს მკაფიო სტანდარტებს:

მუხლი 5 ბავშვის საუკეთესო ინტერესი არის პრიორიტეტი;

მუხლი 4 ბავშვის ღირსება ხელშეუვალია;

მუხლი 3 სექსუალური შინაარსი შეიძლება ჩაითვალოს საფრთხის შემცველად;

მუხლი 25 ბავშვი დაცული უნდა იყოს მისთვის შეუსაბამო ინფორმაციისგან.

ეს ნიშნავს, რომ ბავშვი არ უნდა აღმოჩნდეს ისეთ გარემოში, რომელიც მის ასაკს არ შეესაბამება.

ზღუდავს თუ არა ეს ხელოვნების თავისუფლებას?

არა. საქართველოს კონსტიტუციის მიხედვით:

მუხლი 20 იცავს შემოქმედების თავისუფლებას;

მუხლი 34 ადგენს, რომ ეს თავისუფლება არ უნდა არღვევდეს სხვათა უფლებებს;

მუხლი 30 იცავს ბავშვთა უფლებებს.

სამართლებრივი პრობლემა არ არის შინაარსი, არამედ მისი არასწორი მარკირება და კომუნიკაცია.

როგორ უნდა შეაფასოს ჩვეულებრივმა ადამიანმა იყო თუ არა სპექტაკლი 7+?

გამოიყენება sogenannte „გონივრული მშობლის სტანდარტი“:

წინასწარ რომ მცოდნოდა სპექტაკლის რეალური სცენები, წავიყვანდი თუ არა 7 წლის ბავშვს?

თუ პასუხი არის „არა“, მაშინ 7+ მარკირება ვერ ასრულებს თავის ფუნქციას
და ხდება სამართლებრივად სადავო.

როდის შეიძლება ჩაითვალოს, რომ კანონი დაირღვა?

დარღვევა შესაძლებელია, თუ დადგინდება, რომ:

სპექტაკლი არ შეესაბამებოდა 7+ კატეგორიას, ეს ინფორმაცია არ იყო სწორად კომუნიცირებული და მომხმარებელი დაეყრდნო ამ ნიშნულს გადაწყვეტილების მიღებისას.

ასეთ შემთხვევაში სახეზეა: შეცდომაში შემყვანი კომერციული საქმიანობა მომხმარებლის ინფორმირებული არჩევანის დარღვევა

აქვს თუ არა მაყურებელს თანხის დაბრუნების უფლება?

ზოგადი წესი ასეთია: მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ კანონის მუხლი 14(2)(ო) კულტურული ღონისძიების ბილეთი არ ექვემდებარება ავტომატურ დაბრუნებას, თუმცა არსებობს გამონაკლისი:

თუ დადგინდება, რომ მომსახურება არ შეესაბამებოდა აღწერილობას, მომხმარებელს შეუძლია მოითხოვოს:

თანხის დაბრუნება ან შესაბამისი კომპენსაცია ეს ეფუძნება პრინციპს:

მომსახურება უნდა შეესაბამებოდეს მის შესახებ მიწოდებულ ინფორმაციას.

ვის ეკისრება პასუხისმგებლობა თეატრს თუ პლატფორმას?

ამავე კანონის მიხედვით: მუხლი 4 განსაზღვრავს „მოვაჭრის“ ცნებას პასუხისმგებელია ის, ვინც სთავაზობს მომსახურებას მომხმარებელს.

პრაქტიკაში:

თეატრი / ორგანიზატორი შინაარსზე

პლატფორმა ტექნიკურ ნაწილზე

შეიძლება თუ არა მსახიობმა მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება?

დიახ გარკვეულ პირობებში. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის: მუხლი 18 იცავს პირის ღირსებასა და რეპუტაციას.

თუ ვიდეო გავრცელდა: დამამცირებელი ფორმით, კონტექსტის დამახინჯებით

შესაძლებელია მორალური ზიანის მოთხოვნა, თუმცა აუცილებელია:

ზიანის არსებობის მტკიცება, მიზეზობრივი კავშირის დადგენა

რა სამართლებრივი შედეგები შეიძლება დადგეს?

თუ დარღვევა დადასტურდა: მომხმარებელთა დაცვის სააგენტოს შეუძლია მოითხოვოს დარღვევის აღმოფხვრა; შესაძლებელია ინფორმაციის გასწორების ვალდებულება;

შეუსრულებლობის შემთხვევაში: მუხლი 34 ფინანსური სანქცია (ბრუნვის 2%-მდე).

რა არის საბოლოო სამართლებრივი დასკვნა?

თუ სპექტაკლი თავისი შინაარსით არ შეესაბამებოდა 7+ კატეგორიას და ეს არ იყო სათანადოდ კომუნიცირებული, აღნიშნული შეიძლება შეფასდეს როგორც მომხმარებლის შეცდომაში შეყვანა და ბავშვის საუკეთესო ინტერესის დარღვევა.

ეს არ არის ხელოვნების წინააღმდეგ მიმართული შეფასება. ეს არის სამართლებრივი ბალანსის საკითხი:

ხელოვნება თავისუფალი

ბავშვი დაცული

მომხმარებელი ინფორმირებული

სწორედ ამ ბალანსის დაცვა წარმოადგენს თანამედროვე სამართლის ერთ-ერთ მთავარ პრინციპს.

ბავშვთა უფლებებისა და საოჯახო სამართლის სპეციალიზებული ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე

ბავშვთა საკუთრებისა და მემკვიდრეობის უფლება საქართველოში, რა უნდა იცოდეს თითოეულმა მშობელმა?

ბავშვის უფლებების დაცვა თანამედროვე სამართლებრივი სისტემის ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტია. საქართველოს კანონმდებლობა, საერთაშორისო სამართლის ნორმებთან სრულ თანხვედრაში, უზრუნველყოფს არასრულწლოვანთა როგორც საკუთრების, ისე მემკვიდრეობის უფლებების სრულფასოვან დაცვას.

ადმინისტრაციულ, სამოქალაქო საქმეთა და ბავშვთა უფლებებში სპეციალიზებული ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე განმარტავს : რა უფლებები აქვს ბავშვს ქონებასთან და მემკვიდრეობასთან დაკავშირებით, როგორ ხდება მათი მართვა და რა შეზღუდვები მოქმედებს მშობლებისთვის

რა არის ბავშვის სამართლებრივი სტატუსი? „ბავშვის უფლებების შესახებ კონვენციის“ მიხედვით:

➡️ ბავშვად ითვლება ნებისმიერი პირი 18 წლამდე

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის თანახმად:

✔️ პირის უფლებაუნარიანობა წარმოიშობა დაბადებისთანავე
✔️ მემკვიდრედ ყოფნის უფლება - ჩასახვისთანავე
✔️ ამ უფლების ჩამორთმევა დაუშვებელია

ეს ნიშნავს, რომ ბავშვს აქვს სამართლებრივი შესაძლებლობა იყოს ქონების მესაკუთრე და მემკვიდრე.

შეუძლია თუ არა ბავშვს ქონების ფლობა? დიახ, ბავშვს სრულად აქვს უფლება ფლობდეს ქონებას. ბავშვის საკუთრების უფლება შეიძლება წარმოიშვას:

• ჩუქების გზით
• ნასყიდობით
• მემკვიდრეობით

ქონება რეგისტრირდება საჯარო რეესტრში, ხოლო გარიგებაში ბავშვი მონაწილეობს მისი კანონიერი წარმომადგენლის (მშობლის) მეშვეობით.

✔️ ბავშვს შეიძლება ჰქონდეს:

• უძრავი ქონება
• ფულადი სახსრები (ანაბრები ბანკში)
• წილობრივი საკუთრება

რა შეიცვალა ბავშვის უფლებათა კოდექსის შემდეგ? 2020 წლიდან მნიშვნელოვანი ცვლილებები განხორციელდა:

❗ მშობლებს აღარ შეუძლიათ ბავშვის ქონების თავისუფლად განკარგვა სასამართლოს გარეშე

ეს ნიშნავს, რომ:

➡️ ბავშვის ქონების გაყიდვა
➡️ დატვირთვა (ვალდებულებით)
➡️ ან ფულადი სახსრების გამოყენება

შესაძლებელია მხოლოდ სასამართლოს ნებართვით

როგორ იღებს სასამართლო გადაწყვეტილებას? სასამართლო ამოწმებს:

✔️ ემსახურება თუ არა გადაწყვეტილება ბავშვის საუკეთესო ინტერესს
✔️ მიიღებს თუ არა ბავშვი უკეთეს ქონებას
✔️ ან იქნება თუ არა დაცული მისი ფინანსური ინტერესები

სასამართლო უარს იტყვის, თუ დარწმუნებული არ იქნება, რომ ბავშვი არ დაზარალდება

ვინ იღებს მონაწილეობს ასეთ საქმეებში? ბავშვის ინტერესების დასაცავად პროცესში ერთვებიან:

• მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანო
• იურიდიული დახმარების სამსახური
• ბავშვის ადვოკატი

ზოგ შემთხვევაში სასამართლო უსმენს თავად ბავშვსაც, თუ მისი ასაკი და განვითარების დონე ამის საშუალებას იძლევა.

რა ხდება წილობრივი საკუთრების შემთხვევაში? თუ ბავშვს აქვს ქონების წილი (მაგალითად 1/3):

➡️ სრულწლოვან მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს ქონების გაყიდვა, მაგრამ:

✔️ სასამართლო ავალდებულებს, რომ ბავშვის წილის თანხა ჩაირიცხოს მის ანგარიშზე
✔️ თანხის გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ სასამართლოს ნებართვით

ბავშვის მემკვიდრეობის უფლება - არასრულწლოვანი სრულუფლებიანი მემკვიდრეა.

✔️ მემკვიდრეობის უფლება წარმოიშობა ჩასახვისთანავე
✔️ მისი რეალიზება დამოკიდებულია დაბადებაზე

ბავშვი შეიძლება იყოს მემკვიდრე:

• კანონით
• ანდერძით

ვინ არიან პირველი რიგის მემკვიდრეები? პირველი რიგის მემკვიდრეებად ითვლებიან:

✔️ შვილები (მათ შორის გარდაცვალების შემდეგ დაბადებული)
✔️ მეუღლე
✔️ მშობლები

ბავშვი ყოველთვის დაცულია როგორც მემკვიდრე

ქორწინების გარეშე დაბადებული ბავშვის უფლებები, მნიშვნელოვანია:

✔️ ქორწინების გარეშე დაბადებულ ბავშვს აქვს მემკვიდრეობის სრული უფლება, თუ:

• მამობა აღიარებულია
• ან დადგენილია სასამართლოს მიერ

ნაშვილები ბავშვი

✔️ ნაშვილები ბავშვი სრულად გათანაბრებულია ბიოლოგიურ შვილთან
✔️ აქვს იგივე მემკვიდრეობის უფლებები

შვილიშვილების მემკვიდრეობა - შვილიშვილებიც შეიძლება იყვნენ პირველი რიგის მემკვიდრეები, თუ:

➡️ მათი მშობელი (მამკვიდრებლის შვილი) გარდაცვლილია

ამ შემთხვევაში ისინი იღებენ იმ წილს, რაც მათ მშობელს ეკუთვნოდა.

ანდერძი და ბავშვები - ანდერძით:

✔️ ბავშვი შეიძლება პირდაპირ დასახელდეს მემკვიდრედ
✔️ შეიძლება მემკვიდრე იყოს შვილიშვილი

პრაქტიკაში ხშირად: პაპა-ბებია ქონებას უტოვებენ არასრულწლოვან შვილიშვილებს

ბავშვის საკუთრებისა და მემკვიდრეობის უფლება საქართველოში ძლიერად არის დაცული. მიუხედავად იმისა, რომ მშობლების უფლებები გარკვეულწილად შეზღუდულია ქონების მართვაში, ეს შეზღუდვები მიმართულია ერთი მთავარი მიზნისკენ - ბავშვის საუკეთესო ინტერესების დაცვა.

ალიმენტი არ გადაიხადა ყოფილმა მეუღლემ? რა სამართლებრივი გზები გაქვთ საქართველოში

განქორწინების შემდეგ ერთ-ერთი ყველაზე მტკივნეული და პრაქტიკულად მნიშვნელოვანი საკითხი არის არასრულწლოვანი შვილის რჩენა. მაშინ, როდესაც სასამართლოს გადაწყვეტილებით ერთ-ერთ მშობელს დაკისრებული აქვს ალიმენტის გადახდა, მაგრამ იგი ამ ვალდებულებას არ ასრულებს, საქმე მხოლოდ ოჯახურ უთანხმოებას აღარ ეხება, ეს უკვე სამართლებრივი რეაგირების საფუძველია. ასეთ ვითარებაში მნიშვნელოვანია იცოდეთ, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილება სავალდებულოა და მისი შეუსრულებლობა იწვევს აღსრულების მექანიზმების ამოქმედებას.

თუ ყოფილი მეუღლე ალიმენტს არ იხდის, პირველ რიგში, შეგიძლიათ მიმართოთ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს და წარადგინოთ სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება. სწორედ ამ ეტაპიდან იწყება იძულებითი აღსრულების პროცესი. აღსრულების ეროვნული ბიურო უფლებამოსილია უზრუნველყოს გადაწყვეტილების ფაქტობრივი შესრულება და გამოიყენოს კანონით გათვალისწინებული მექანიზმები ალიმენტის გადახდის დასაძალებლად.

აღსრულების წარმოების ფარგლებში შესაძლებელია მოვალის ქონებრივი მდგომარეობის შესწავლა და მისი აქტივების მიმართ შესაბამისი ღონისძიებების გატარება. თუ ალიმენტის გადამხდელს სახელზე აქვს უძრავი ან მოძრავი ქონება, შესაძლებელია აღნიშნული ქონების დაყადაღება. თუ იგი დასაქმებულია და იღებს ხელფასს, შესაძლებელია თანხის პირდაპირი ჩამოჭრა მისი შემოსავლიდან. ასევე, კანონით გათვალისწინებულია სხვა იძულებითი ღონისძიებებიც, რომლებიც მიზნად ისახავს ბავშვის ინტერესების რეალურ დაცვას და სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებას.

მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ალიმენტის გადაუხდელობა მხოლოდ ფინანსური ვალდებულების შეუსრულებლობა არ არის. თუ დადგინდება, რომ ყოფილი მეუღლე განზრახ არიდებს თავს ალიმენტის გადახდას, მალავს შემოსავლებს, აფიქსირებს ქონებას სხვა პირებზე ან სხვა გზით აბრკოლებს აღსრულების პროცესს, შეიძლება დადგეს მისი სამართლებრივი პასუხისმგებლობის საკითხიც. ასეთ შემთხვევაში საქმეს უკვე უფრო სერიოზული სამართლებრივი შეფასება ეძლევა, რადგან ბავშვის რჩენის ვალდებულება სახელმწიფოს მიერ განსაკუთრებულად დაცულ ვალდებულებებს შორისაა.

პრაქტიკაში ხშირია შემთხვევა, როდესაც კრედიტორი მხარე მხოლოდ სასამართლოს გადაწყვეტილებით შემოიფარგლება და არ იყენებს აღსრულების მექანიზმს სრულად. სწორედ ამიტომ, მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ გადაწყვეტილების მიღება, არამედ მისი აღსრულების ბოლომდე მიყვანა. ბავშვის სასარგებლოდ დაკისრებული ალიმენტი არ არის ფორმალური ჩანაწერი - ეს არის შვილის კანონიერი უფლება და მშობლის პირდაპირი ვალდებულება.

თუ აღმოჩნდით სიტუაციაში, როდესაც ყოფილი მეუღლე ალიმენტს არ იხდის, დროული რეაგირება გადამწყვეტია. რაც უფრო სწრაფად დაიწყებთ აღსრულების პროცედურას, მით უფრო მაღალია შანსი, რომ დაკისრებული თანხა რეალურად იქნას ამოღებული. ასეთ საქმეებში განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს სწორი სამართლებრივი სტრატეგიის არჩევას, მოვალის ქონებრივი მდგომარეობის შეფასებას და ყველა შესაძლო აღსრულების მექანიზმის გამოყენებას.

საბოლოოდ, უნდა ითქვას, რომ ალიმენტის გადაუხდელობის შემთხვევაში საქართველოს სამართლებრივი სისტემა გაძლევთ რეალურ ინსტრუმენტებს შვილის ინტერესების დასაცავად. სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულება შესაძლებელია როგორც ქონების დაყადაღებით, ისე ხელფასიდან თანხის ამოჭრითა და სხვა იძულებითი ღონისძიებებით. ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ მოვალე განზრახ ეწინააღმდეგება ამ პროცესს, შესაძლოა დადგეს მისი სამართლებრივი პასუხისგების საკითხიც.

ბინის მემკვიდრეობა საქართველოში

ყველაფერი ხშირად ძალიან მარტივად იწყება- ოჯახში იყო ბინა, მემკვიდრეც არსებობს და თითქოს ბუნებრივია, რომ ეს ქონება ავტომატურად გადადის შემდეგ თაობაზე.
სწორედ ამ „თავისთავადობის“ განცდაში იმალება ყველაზე დიდი შეცდომა.

პრაქტიკაში არაერთი შემთხვევაა, როდესაც ადამიანი წლების განმავლობაში ცხოვრობს ბინაში, საკუთარ სახლად მიიჩნევს მას, ზრუნავს და ფლობს, მაგრამ იურიდიულად მისი უფლება საერთოდ არ არის დაფიქსირებული. პრობლემა კი მხოლოდ მაშინ იჩენს თავს, როდესაც საჭიროა ბინის გაყიდვა, ჩუქება ან დავის გადაწყვეტა და სწორედ მაშინ აღმოჩნდება, რომ ქონება მის სახელზე არ არის რეგისტრირებული.

საქართველოს კანონმდებლობა ამ საკითხში მკაფიოა: ბინის მემკვიდრეობა თავისთავად არ ნიშნავს საკუთრების უფლებას.
საკუთრების უფლება წარმოიშობა მხოლოდ მაშინ, როდესაც მემკვიდრეობა ოფიციალურად მიიღება და ქონება რეგისტრირდება საჯარო რეესტრში.

მემკვიდრეობის პროცესი იწყება პირის გარდაცვალების მომენტიდან. ამ დროიდან მემკვიდრეს უკვე აქვს უფლება, მიმართოს ნოტარიუსს და დაიწყოს მემკვიდრეობის მიღების პროცედურა. თუმცა პრაქტიკაში ხშირად ეს ნაბიჯი იგვიანებს, ან საერთოდ არ კეთდება, რაც შემდგომში სერიოზულ სამართლებრივ სირთულეებს იწვევს.

როგორც წესი, მემკვიდრეებად ითვლებიან მეუღლე, შვილები და სხვა ახლო ნათესავები. მათი წილები და რიგები კანონით არის განსაზღვრული, თუმცა შესაძლებელია, რომ ქონება გადანაწილდეს ანდერძის საფუძველზეც, რაც დამატებით სამართლებრივ შეფასებას საჭიროებს.

პროცესი ეტაპობრივად ვითარდება. თავდაპირველად საჭიროა მემკვიდრეობის მიღება — ნოტარიუსთან განცხადების გაკეთებით ან ფაქტობრივი ფლობით. შემდეგ გაიცემა მემკვიდრეობის მოწმობა, რაც ადასტურებს მემკვიდრის უფლებას. საბოლოოდ კი დგება ყველაზე მნიშვნელოვანი ეტაპი ბინის რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში.

სწორედ რეგისტრაცია არის ის მომენტი, როდესაც მემკვიდრე რეალურად ხდება მესაკუთრე. რეგისტრაციის გარეშე, მიუხედავად იმისა, რომ პირი ცხოვრობს ბინაში ან ფლობს მას, მისი უფლება სამართლებრივად დაუცველია.

პრაქტიკა აჩვენებს, რომ პრობლემები ყველაზე ხშირად სწორედ ამ ეტაპზე ჩნდება. მემკვიდრეები ხშირად არ ამოწმებენ ქონების სამართლებრივ მდგომარეობას, არ იციან იპოთეკის ან სხვა შეზღუდვების არსებობის შესახებ, ან ვერ თანხმდებიან სხვა მემკვიდრეებთან. ასეთი ვითარება კი ხშირად სრულდება სასამართლო დავით.

ასეთ შემთხვევებში ერთი მცირე შეცდომაც კი შეიძლება გადაიქცეს წლების განმავლობაში მიმდინარე დავად და გამოიწვიოს მნიშვნელოვანი ფინანსური ზიანი. ამიტომ, მემკვიდრეობის მიღებამდე აუცილებელია ქონების სრული სამართლებრივი შემოწმება.

ხშირად ისმის კითხვა როდის ხდება ადამიანი მესაკუთრე? პასუხი ერთმნიშვნელოვანია: მხოლოდ მაშინ, როდესაც ბინა რეგისტრირდება საჯარო რეესტრში მის სახელზე.
ასევე მნიშვნელოვანია, რომ მემკვიდრეობის დროულად გაფორმება თავიდან აგაცილებთ დამატებით სამართლებრივ სირთულეებს.

ბინის მემკვიდრეობა არ არის მხოლოდ ფორმალური პროცესი ეს არის საკუთრების უფლების სამართლებრივი დამყარება, რომელიც მოითხოვს ყურადღებას, ცოდნას და სწორ მოქმედებას.სწორად განხორციელებული პროცესი უზრუნველყოფს თქვენს ქონებრივ უსაფრთხოებას, ხოლო შეცდომები იწვევს გაურკვევლობას, დავებს და ფინანსურ ზარალს.

თუ გაქვთ ბინის მემკვიდრეობასთან დაკავშირებული საკითხი ან გჭირდებათ ქონების სამართლებრივი მდგომარეობის შეფასება, მნიშვნელოვანია დროულად მიმართოთ იურისტს.

მემკვიდრეობა საქართველოში - აქვთ თუ არა ბიოლოგიურ ნათესავებს უფლება ქონებაზე?

საქართველოს რეალობაში მემკვიდრეობასთან დაკავშირებული საკითხები ხშირად იწვევს გაუგებრობას, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც საქმე ეხება ნაშვილებ პირებს და ბიოლოგიურ ნათესავებს შორის სამართლებრივ კავშირს. პრაქტიკაში არაერთხელ ჩნდება კითხვა - თუ პირი არის ნაშვილები და მას აქვს მემკვიდრეობით მიღებული ქონება, შეუძლიათ თუ არა მის ბიოლოგიურ ნათესავებს ამ ქონებაზე პრეტენზიის წარდგენა?

საქართველოს კანონმდებლობა ამ საკითხს საკმაოდ მკაფიოდ არეგულირებს და პრიორიტეტს ანიჭებს არა ბიოლოგიურ, არამედ სამართლებრივ კავშირს.

სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, მემკვიდრეობის დროს თანასწორი უფლებით მემკვიდრეებად ითვლებიან გარდაცვლილის შვილები, მათ შორის ის შვილიც, რომელიც მისი გარდაცვალების შემდეგ დაიბადა, მეუღლე და მშობლები, მათ შორის - მშვილებლები. კანონი პირდაპირ ადგენს, რომ ნაშვილები პირი და მისი შთამომავლები სრულად გათანაბრებული არიან მშვილებლის შვილებთან და მათ შთამომავლებთან.

ეს ნიშნავს, რომ შვილად აყვანის შედეგად ყალიბდება სრულფასოვანი სამართლებრივი კავშირი მშვილებელსა და ნაშვილებს შორის, რაც იდენტურია ბიოლოგიური ნათესაობისა. შესაბამისად, ნაშვილები პირი ითვლება პირველი რიგის მემკვიდრედ და მას გააჩნია იგივე უფლებები, რაც ბიოლოგიურ შვილს.

მნიშვნელოვანია ის გარემოება, რომ შვილად აყვანის შემდეგ, როგორც წესი, წყდება სამართლებრივი კავშირი ბიოლოგიურ ნათესავებთან. სწორედ ამიტომ, ბიოლოგიურ ნათესავებს არ გააჩნიათ სამართლებრივი საფუძველი, მოითხოვონ მემკვიდრეობა იმ ქონებაზე, რომელიც ეკუთვნის ნაშვილებ პირს ან რომელიც მას გადაეცა მშვილებლის ხაზით.

თუ კონკრეტულ შემთხვევაში მამა წარმოადგენს ნაშვილებ პირს და იგი არის ერთადერთი პირველი რიგის მემკვიდრე, მაშინ სხვა პირებს - მათ შორის ბიოლოგიურ ნათესავებს - არ აქვთ უფლება წარადგინონ სამართლებრივი მოთხოვნა სამკვიდროზე.

ამგვარი რეგულაცია ემყარება სამართლებრივი სტაბილურობის პრინციპს და უზრუნველყოფს, რომ მემკვიდრეობის საკითხი განისაზღვროს მკაფიო და წინასწარ განსაზღვრული წესებით. კანონის მიზანია თავიდან აიცილოს დავები და უზრუნველყოს მემკვიდრეობის სამართლებრივი სიცხადე.

პრაქტიკაში მსგავსი დავები ხშირად წარმოიშობა ინფორმაციის ნაკლებობის გამო, თუმცა სასამართლო პრაქტიკა ამ მიმართულებით ერთგვაროვანია გადამწყვეტია იურიდიული კავშირი და არა ბიოლოგიური ფაქტორი.

არასრულწლოვნის საზღვარგარეთ გაყვანა

არასრულწლოვანი ბავშვის საზღვარგარეთ გაყვანა ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად დასმული საკითხია ოჯახურ სამართალში. განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც მშობლები განქორწინების პროცესში არიან ან მათ შორის კონფლიქტი არსებობს.

ადმინისტრაციულ, სამოქალაქო საქმეთა და ბავშვთა უფლებებში სპეციალიზებული ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე უპასუხებს ხშირად დასმულ შეკითხვებს, რა შემთხვევაში არის საჭირო მეორე მშობლის თანხმობა და რა რისკები შეიძლება წარმოიშვას.

❓ ხშირად დასმული კითხვები (FAQ)

❓ საჭიროა თუ არა მეორე მშობლის თანხმობა, თუ ბავშვი ერთ-ერთ მშობელს მიჰყავს საზღვარგარეთ?

თუ ბავშვს აქვს მოქმედი ბიომეტრიული პასპორტი და მას საზღვარგარეთ მიჰყავს ერთ-ერთი მშობელი, საზღვარზე მეორე მშობლის თანხმობა არ არის სავალდებულო.

❓ როდის არის აუცილებელი ორივე მშობლის თანხმობა?

ორივე მშობლის თანხმობა საჭიროა მაშინ, როდესაც ბავშვს საზღვარგარეთ მიჰყავს მესამე პირი (მაგალითად: ბებია, ნათესავი ან სხვა პირი). ასეთ შემთხვევაში საჭიროა ნოტარიულად დამოწმებული და თარგმნილი თანხმობა.

❓ რა გავაკეთო, თუ მეორე მშობელი არ მაძლევს ბავშვის წაყვანის უფლებას?

ასეთ შემთხვევაში უნდა მიმართოთ სასამართლოს, რომელიც გადაწყვეტს საკითხს ბავშვის საუკეთესო ინტერესების გათვალისწინებით.

❓ სასამართლო უფრო მარტივად იძლევა დროებითი თუ მუდმივი გაყვანის უფლებას?

სასამართლო უფრო მარტივად გასცემს დროებითი გაყვანის ნებართვას (მაგალითად, დასვენების მიზნით), ხოლო მუდმივი საცხოვრებლად გაყვანა საჭიროებს დამატებით მტკიცებულებებს.

❓ რა მტკიცებულებებია საჭირო ბავშვის მუდმივად საზღვარგარეთ წაყვანისთვის?

საჭიროა წარადგინოთ:

• შემოსავლის დამადასტურებელი დოკუმენტები
• საცხოვრებელი პირობები
• ბინადრობის უფლება უცხო ქვეყანაში
• ბავშვის განათლებისა და უსაფრთხოების პირობები

❓ რა ხდება, თუ მშობელი არ დააბრუნებს ბავშვს სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში?

ეს ითვლება სასამართლოს გადაწყვეტილების შეუსრულებლობად და შეიძლება გამოიწვიოს სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა.

❓ როგორ შეიძლება ბავშვის დაბრუნება საქართველოს ტერიტორიაზე, თუ მეორე მშობელმა არ დააბრუნა?

მეორე მშობელს შეუძლია მიმართოს:

• საქართველოს საელჩოს
• იუსტიციის სამინისტროს
• შინაგან საქმეთა სამინისტროს

ბავშვის დაბრუნების მოთხოვნით.

❓ აუცილებელია თუ არა ადვოკატის დახმარება ასეთ საქმეში?

დიახ, ოჯახური დავები, განსაკუთრებით ბავშვთა საკითხები, საჭიროებს სპეციალიზებულ ადვოკატს, რადგან საქმე ეხება ბავშვის უფლებებს და კომპლექსურ სამართლებრივ პროცესს.

საჭიროა თუ არა ბავშვის საზღვარგარეთ გასაყვანად მამის თანხმობა?

თანამედროვე რეალობაში სულ უფრო ხშირად გვხვდება შემთხვევები, როდესაც მშობლები სხვადასხვა ქვეყანაში ცხოვრობენ და ბავშვის საზღვარგარეთ გადაყვანა აუცილებლობად იქცევა. თუმცა, პრობლემები იწყება მაშინ, როდესაც ერთ-ერთი მშობელი უარს ამბობს თანხმობის გაცემაზე.

ადმინისტრაციულ, სამოქალაქო საქმეთა და ბავშვთა უფლებებში სპეციალიზებული ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე განმარტავს, როგორ უნდა იმოქმედოთ ასეთ სიტუაციაში და რა სამართლებრივი მექანიზმები არსებობს.

საჭიროა თუ არა ორივე მშობლის თანხმობა?

საქართველოს კანონმდებლობის მიხედვით:

➡️ არასრულწლოვანი ბავშვის საზღვარგარეთ გაყვანისთვის
➡️ ასევე მისი პასპორტის ასაღებად

აუცილებელია ორივე მშობლის თანხმობა

გამონაკლისი:
თუ ბავშვი არის 16 წლის ან მეტი, მეორე მშობლის თანხმობა აღარ არის სავალდებულო.

რა ხდება, თუ მეორე მშობელი უარს ამბობს?

თუ ყოფილი მეუღლე პრინციპულად არ გაძლევთ თანხმობას: ამ შემთხვევაში ერთადერთი სამართლებრივი გზა არის სასამართლოს მიმართვა

რას ითვალისწინებს სასამართლო? სასამართლო ასეთ საქმეებში ხელმძღვანელობს ერთი მთავარი პრინციპით:

➡️ ბავშვის საუკეთესო ინტერესები

საქმის განხილვის პროცესში:

✔️ ერთვება სოციალური მუშაკი
✔️ შესაძლოა ჩაერთოს ფსიქოლოგიც
✔️ ხდება ბავშვის მდგომარეობისა და გარემოს სრულყოფილი შეფასება

ამ დასკვნებზე დაყრდნობით სასამართლო იღებს საბოლოო გადაწყვეტილებას.

რა შედეგი შეიძლება დადგეს?

თუ სასამართლო დაადგენს, რომ:

• ბავშვის საზღვარგარეთ წაყვანა მის ინტერესებშია
• მეორე მშობლის უარი უსაფუძვლოა

➡️ შეიძლება მოგენიჭოთ უფლება:

✔️ აიღოთ ბავშვის პასპორტი დამოუკიდებლად
✔️ წაიყვანოთ ბავშვი საზღვარგარეთ მეორე მშობლის თანხმობის გარეშე

რატომ არის მნიშვნელოვანი სპეციალიზებული ადვოკატი?

ბავშვთა უფლებებთან დაკავშირებული დავები განსხვავდება სხვა სამართლებრივი საქმეებისგან.

კანონით: ✔️ ასეთ საქმეებში უნდა მონაწილეობდეს ადვოკატი, რომელიც სპეციალიზებულია ბავშვთა უფლებებში

➡️ წინააღმდეგ შემთხვევაში, პრაქტიკულად შეუძლებელია პროცესში ეფექტურად მონაწილეობა.

პრაქტიკული რჩევები

✔️ შეაგროვეთ ყველა საჭირო მტკიცებულება (ცხოვრების პირობები, განათლება, უსაფრთხოება)
✔️ დაასაბუთეთ, რატომ არის ბავშვისთვის უკეთესი საზღვარგარეთ ყოფნა
✔️ მიმართეთ პროფესიონალ სპეციალიზირებულ ადვოკატს არასრულწლოვანთა უფლებებში

ბავშვის საზღვარგარეთ გაყვანა მეორე მშობლის თანხმობის გარეშე, სამართლებრივი გზები საქართველოში

ბავშვის საზღვარგარეთ გაყვანა ერთ-ერთი ყველაზე სენსიტიური საკითხია, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც მშობლებს შორის კონფლიქტი არსებობს. პრაქტიკაში ხშირია შემთხვევა, როდესაც ერთ-ერთი მშობელი უარს ამბობს თანხმობის გაცემაზე, რაც რეალურ პრობლემად იქცევა ბავშვის საუკეთესო ინტერესებისთვის.

ადმინისტრაციულ, სამოქალაქო საქმეთა და ბავშვთა უფლებებში სპეციალიზებული ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე განმარტავს, როგორ უნდა იმოქმედოთ მსგავს სიტუაციაში და რა სამართლებრივი გზები არსებობს.

პრობლემა: მეორე მშობელი არ გაძლევს თანხმობას ბავშვის საზღვარგარეთ გაყვანასთან დაკავშირებით?

თუ თქვენი ყოფილი მეუღლე:

• უარს ამბობს ბავშვის საზღვარგარეთ გაყვანაზე
• იმყოფება პატიმრობაში
• აქვს ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების ისტორია

➡️ ეს გარემოებები შესაძლოა მნიშვნელოვანი იყოს სასამართლოსთვის გადაწყვეტილების მიღებისას, თუმცა ავტომატურად არ გაძლევთ უფლებას, დამოუკიდებლად იმოქმედოთ.

რა არის გამოსავალი?

საქართველოს კანონმდებლობის მიხედვით, ასეთ შემთხვევაში უნდა მიმართოთ სასამართლოს. კონკრეტულად:
სარჩელი უნდა შეიტანოთ მშობლის უფლების ნაწილობრივ შეზღუდვის მოთხოვნით

რას ნიშნავს მშობლის უფლების ნაწილობრივი შეზღუდვა? ეს ნიშნავს, რომ სასამართლო:

✔️ ზღუდავს მეორე მშობლის უფლებას კონკრეტულ საკითხებზე
✔️ გაძლევთ უფლებას მიიღოთ გადაწყვეტილებები მისი თანხმობის გარეშე

მაგალითად:

• ბავშვის პასპორტის აღება
• ბავშვის საზღვარგარეთ გაყვანა
• სხვა მნიშვნელოვანი ადმინისტრაციული საკითხები

რა უნდა დაასაბუთოთ სასამართლოში?

სასამართლო გადაწყვეტილებას იღებს მხოლოდ ბავშვის საუკეთესო ინტერესების გათვალისწინებით.

თქვენ უნდა წარმოადგინოთ მტკიცებულებები, რომ:

• მეორე მშობელი ვერ ან არ ახორციელებს სათანადო მზრუნველობას
• მისი მონაწილეობა შესაძლოა ზიანს აყენებდეს ბავშვს
• საზღვარგარეთ გაყვანა ემსახურება ბავშვის უსაფრთხოებასა და კეთილდღეობას

მაგალითად შეიძლება გამოყენებულ იქნას:

• პატიმრობის დამადასტურებელი დოკუმენტი
• ფსიქიატრიული მკურნალობის შესახებ ინფორმაცია
• ბავშვის საჭიროებებთან დაკავშირებული მტკიცებულებები

თუ სასამართლო დააკმაყოფილებს სარჩელს:

➡️ შეძლებთ ბავშვის პასპორტის აღებას
➡️ აღარ დაგჭირდებათ მეორე მშობლის თანხმობა
➡️ კანონიერად შეძლებთ ბავშვების საზღვარგარეთ გაყვანას

მნიშვნელოვანი რეკომენდაცია

ასეთი საქმეები საჭიროებს სწორ სამართლებრივ სტრატეგიას და მტკიცებულებების სწორად წარდგენას.

✔️ აუცილებლად მიმართეთ გამოცდილ ადვოკატს
✔️ იმოქმედეთ დროულად, განსაკუთრებით თუ არსებობს საფრთხის რისკი

ალიმენტი, ალიმენტი საქართველოში - როგორ ინიშნება, რამდენია მისი ოდენობა და რა უნდა იცოდეთ კანონით

ალიმენტი

ალიმენტი არის ფინანსური უზრუნველყოფა, რომელიც მშობელს ეკისრება საკუთარი არასრულწლოვანი შვილის საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად. იგი მოიცავს ბავშვის ყოველდღიური ცხოვრებისათვის აუცილებელ ხარჯებს, როგორიცაა კვება, ტანსაცმელი, განათლება, სამედიცინო მომსახურება და სხვა საჭიროებები.

საქართველოს კანონმდებლობის მიხედვით, ბავშვის შენახვის ვალდებულება ეკისრება ორივე მშობელს, მიუხედავად იმისა, ცხოვრობენ თუ არა ისინი ერთად.

ვის ეკისრება ალიმენტის გადახდა

ალიმენტის გადახდის ვალდებულება ეკისრება იმ მშობელს, რომელიც არის შრომისუნარიანი და აქვს შემოსავლის მიღების შესაძლებლობა.

სასამართლო პრაქტიკაში განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა მშობლის ფინანსურ მდგომარეობას და დასაქმების ფაქტორს.

როგორ ხდება ალიმენტის დაკისრება

თუ მშობლებს შორის შეთანხმება ვერ მიიღწევა, ალიმენტის დაკისრება ხდება სასამართლოს გზით.

სასამართლო გადაწყვეტილების მიღებისას ითვალისწინებს:

• ბავშვის საჭიროებებს

• მშობლების ფინანსურ მდგომარეობას

• ბავშვის ასაკსა და განვითარების პირობებს.

და ეკისრება იმ მშობელს, რომელიც ბავშვის ყოველდღიურ ცხოვრებაში უშუალოდ არ მონაწილეობს.

როგორ განისაზღვრება ალიმენტის ოდენობა

ალიმენტის ოდენობა ინდივიდუალურად განისაზღვრება და დამოკიდებულია რამდენიმე მნიშვნელოვან ფაქტორზე.

სასამართლო პრაქტიკაში ხშირად ალიმენტი შეადგენს მშობლის შემოსავლის დაახლოებით მეოთხედს ან მესამედს, თუმცა საბოლოო გადაწყვეტილება ყოველთვის ეფუძნება კონკრეტული საქმის გარემოებებს.

შესაძლებელია თუ არა ალიმენტის გაზრდა

თუ ბავშვის საჭიროებები გაიზარდა ან შეიცვალა მშობლის ფინანსური მდგომარეობა, შესაძლებელია სასამართლოს მიმართვა ალიმენტის ოდენობის გაზრდის მოთხოვნით.

ასეთი მოთხოვნა შეიძლება დაკმაყოფილდეს მაშინ, როდესაც დადასტურდება, რომ ადრე განსაზღვრული თანხა აღარ არის საკმარისი ბავშვის საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად.

რა უნდა გააკეთოთ თუ მხარე ალიმენტს არ იხდის?

თუ სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაკისრებული ალიმენტი არ გადაიხდება, შესაძლებელია მიმართოთ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს.

აღსრულების ბიურო უზრუნველყოფს სასამართლოს გადაწყვეტილების შესრულებას და საჭიროების შემთხვევაში ახორციელებს მოვალის ქონების მოძიებას, ანგარიშების დაყადაღებას და სხვა სამართლებრივ ღონისძიებებს.

ხშირად დასმული კითხვები (FAQ)

რამდენია ალიმენტი საქართველოში?
ალიმენტის ოდენობა განისაზღვრება ბავშვის საჭიროებებისა და მშობლის ფინანსური მდგომარეობის გათვალისწინებით.

შეიძლება თუ არა ალიმენტის გაზრდა?
დიახ, შესაძლებელია სასამართლოს გზით ალიმენტის გაზრდის მოთხოვნა.

ეკისრება თუ არა ალიმენტი მშობელს, რომელიც საზღვარგარეთ ცხოვრობს?
დიახ, ბავშვის ფინანსური უზრუნველყოფის ვალდებულება მშობელს ეკისრება

თუ გაქვთ კითხვები ალიმენტის დაკისრებასთან, ალიმენტის ოდენობასთან ან სასამართლო პროცესთან დაკავშირებით, შეგიძლიათ მიიღოთ პროფესიული იურიდიული კონსულტაცია.

ადმინისტრაციულ, სამოქალაქო საქმეთა და ბავშვთა უფლებებში სპეციალიზებული ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე დაგეხმარებათ ალიმენტთან დაკავშირებული სამართლებრივი საკითხების სწორად გადაწყვეტაში.

მარტოხელა დედის სტატუსი საქართველოში, რა უნდა იცოდეთ კანონით

ოჯახურ სამართალში ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად დასმული კითხვა ეხება მარტოხელა მშობლის სტატუსს. პრაქტიკაში ბევრი ადამიანი მიიჩნევს, რომ მეუღლესთან გაშორება ავტომატურად ნიშნავს მარტოხელა დედის სტატუსს, თუმცა საქართველოს კანონმდებლობა ამ საკითხს სხვაგვარად არეგულირებს. სწორედ ამ თემაზე საუბრობს ადმინისტრაციულ, სამოქალაქო საქმეთა და ბავშვთა უფლებებში სპეციალიზებული ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე.

ვარ მეუღლესთან გაშორებული და მყავს ორი მცირეწლოვანი შვილი. როგორ შემიძლია მივიღო მარტოხელა დედის სტატუსი?

ადვოკატი ნათია ნაკაშიძე განმარტავს, რომ კანონმდებლობის მიხედვით მარტოხელა მშობლად ითვლება პირი, რომელსაც ჰყავს 18 წლამდე ასაკის შვილი და არსებობს კონკრეტული სამართლებრივი საფუძველი. კერძოდ, ასეთად შეიძლება ჩაითვალოს პირი, თუ ბავშვის დაბადების აქტის ჩანაწერში არ არის მითითებული ბავშვის მეორე მშობელი. ასევე მარტოხელა მშობლად შეიძლება ჩაითვალოს პირი, რომელმაც შვილად აიყვანა 18 წლამდე ასაკის ბავშვი და დაბადების აქტის ჩანაწერში არ არის მითითებული მეორე მშობელი.

კანონი ასევე ითვალისწინებს შემთხვევებს, როდესაც ბავშვის მეორე მშობელი გარდაცვლილია, სასამართლოს მიერ გამოცხადებულია გარდაცვლილად ან აღიარებულია უგზო-უკვლოდ დაკარგულად. ასეთ ვითარებაში ბავშვის აღზრდა ფაქტობრივად ერთ მშობელზეა დამოკიდებული, რის გამოც კანონმდებლობა მას მარტოხელა მშობლის სტატუსს ანიჭებს.

გარდა ამისა, მარტოხელა მშობლად შეიძლება ჩაითვალოს პირი მაშინაც, როდესაც არასრულწლოვანი შვილის მეორე მშობელს სასამართლოს გადაწყვეტილებით ჩამორთმეული აქვს მშობლის ყველა უფლება და მოვალეობა. ასეთ შემთხვევაში მეორე მშობელი სამართლებრივად აღარ მონაწილეობს ბავშვის აღზრდაში და პასუხისმგებლობაში.

ადვოკატის განმარტებით, მხოლოდ ის გარემოება, რომ მეუღლეები გაშორებულები არიან ან აღარ ცხოვრობენ ერთად, არ წარმოადგენს საკმარის სამართლებრივ საფუძველს მარტოხელა მშობლის სტატუსის მისაღებად. თუ ბავშვის დაბადების მოწმობაში ორივე მშობელია მითითებული და მეორე მშობელს არ აქვს ჩამორთმეული მშობლის უფლებები, მაშინ მხოლოდ გაშორება არ ცვლის ბავშვის მიმართ მის სამართლებრივ პასუხისმგებლობას.

ასეთ სიტუაციაში, საჭიროების შემთხვევაში, შესაძლებელია სასამართლოს მიმართვა მეორე მშობლისთვის მშობლის უფლების ჩამორთმევის მოთხოვნით. თუმცა მნიშვნელოვანია იმის გათვალისწინება, რომ მშობლის უფლების ჩამორთმევა წარმოადგენს განსაკუთრებულ სამართლებრივ ზომას და სასამართლო ასეთ გადაწყვეტილებას მხოლოდ მკაფიო სამართლებრივი საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში იღებს.

კანონმდებლობის მიხედვით, მშობლის უფლების ჩამორთმევის საფუძვლად შეიძლება ჩაითვალოს შემთხვევა, როდესაც მშობელი ბოროტად იყენებს მშობლის უფლებებს, არ ასრულებს მშობლის მოვალეობებს, სასტიკად ეპყრობა ბავშვს - მათ შორის ახორციელებს ფიზიკურ ან ფსიქოლოგიურ ძალადობას, ან ქრონიკული ალკოჰოლიზმისა და ნარკომანიის გამო ვერ ასრულებს მშობლის ფუნქციებს. ასევე საფუძველი შეიძლება გახდეს ბავშვის სიცოცხლის ან ჯანმრთელობის წინააღმდეგ ჩადენილი განზრახი დანაშაული ან სხვა ქმედება, რომელიც სერიოზულ საფრთხეს უქმნის ბავშვის ინტერესებს.

ამგვარად, მხოლოდ მეუღლესთან გაშორება არ იძლევა მარტოხელა დედის სტატუსის მიღების შესაძლებლობას. ასეთ სტატუსს განსაზღვრავს კონკრეტული სამართლებრივი გარემოებები, რომლებიც პირდაპირ არის გათვალისწინებული კანონით. თითოეული მსგავსი საკითხი ინდივიდუალურ სამართლებრივ შეფასებას საჭიროებს, რის გამოც მნიშვნელოვანია სპეციალიზებული იურიდიული კონსულტაციის მიღება.